Het verhaal van Jeroen: celgetal in een vrije val

“Dit kan helemaal niet. Het mist alle realiteitszin.” De veehouder concludeert dat bedrijven die vooroplopen hun emissies zelfs nog met eenderde deel moeten verlagen. “Alsof je tegen Pogacar zegt: fiets even vijf kilometer per uur harder. En de rest van de wielrenners moet dan ook in dat tempo meerijden”, zo bekijkt hij het met een knipoog naar de Tour de France. Wat dat betreft komt zijn eigen melkveebedrijf aardig in de buurt van de kopgroep. Niet dat het voor de plannen die voorliggen veel uitmaakt. Uiteindelijk lijken ze bijna overal hetzelfde te betekenen: uitstoot verminderen of krimpen.

Verder boeren op een bestaande locatie

Mocht het haalbaar en interessant genoeg worden, dan ziet Jeroen monovergisting en RENURE misschien als een oplossing. Daar had in 2004 nog nooit iemand van gehoord, toen hij thuis bij zijn ouders in het bedrijf stapte. Nog eens dertig jaar eerder kwam zijn vader op deze agrarische locatie terecht. Een plek waar gelijk een stal kon worden gebouwd. Intussen zijn alle verouderde gebouwen uit die tijd ook vervangen. “Van jongs af aan heb ik altijd meegeholpen. Ik was van de klusjes en deed daarnaast veel tractorwerk. Zo rol je er vanzelf wat in!”

Traditionele keus voor een nieuwe stal

Tien jaar nadat de opvolger mee in de maatschap kwam, besloot de familie Visser dat het tijd werd voor een nieuwe stal. Het zou gaan om één van de laatste bouwwerken waarin een traditionele roostervloer werd gelegd. Vanwege weidegang kon hier toen nog voor worden gekozen. “Naar mijn mening is er geen beter systeem”, beweert de Gelderse boer stellig. “Zolang die vlak, stroef en schoon is, functioneert een koe prima.” Daarmee werd de maatlatstal bewust als optie van tafel geveegd, ook omdat daarvoor meerdere aanpassingen nodig waren.

Een onverwachte wending

De oplevering van een nieuwe stal is iets om naar uit te kijken. Maar tegen de tijd dat die klaar was, waren de omstandigheden veranderd. Tijdens de bouw overleed Jeroens vader. Een ingrijpende gebeurtenis die de wereld op z’n kop zette en die gevolgen had voor de boerderij. “Ik bleef als enige over, want mijn moeder wilde meteen uitstappen”, vertelt hij. Dat het bedrijf op drie maten leunde, maakte het verlies nog eens extra zwaar. “Het was in veel opzichten een pittige periode, maar nu zijn we in rustiger vaarwater gekomen.”

Diepstrooisel: ‘het beste systeem’

Tevreden kijkt de melkveehouder naar hoe zijn bedrijf er nu voor staat. Enkele parttimers geven hem wat verlichting en zijn koeien liggen comfortabeler dan ooit in de nieuwe stal. Bij de bouwplannen was de keus voor diepstrooiselboxen al gemaakt. “Zelfs de slechtste diepstrooiselbox is nog altijd beter dan het beste matras”, zo citeert Jeroen zijn stallenbouwer. Lachend zegt hij er direct achteraan: “Je hebt er iets meer werk van, maar hij heeft gelijk. Dit is al met al gewoon het beste systeem!”

Een duidelijke vooruitgang

In de beginjaren van de nieuwe stal voerde het melkveebedrijf zaagsel aan om de ligboxen te vullen. Ondanks de positieve ervaringen bleef het slechts een tijdelijke oplossing. “Het is gewoon te duur, maar we hadden eerst nog geen mest”, zo onthult Jeroen zijn uiteindelijke plan om dikke fractie te strooien. De voorlichter kwam met dit advies. Intussen had de veehouder wel een reden om te twijfelen. “Het celgetal zakte en zakte maar, dus toen durfde ik eigenlijk niet meer.” Toch werd het besluit genomen. En de waarde? Die bleef laag liggen.

Uitstekende uiergezondheid

Op dit melkveebedrijf in de Gelderse streek De Liemers kijken ze inmiddels niet meer op van een celgetal onder de 100. “Zolang dikke fractie droog blijft, is het gewoon hartstikke veilig.” De combinatie met een open stal is helemaal ideaal, zo werd hem verteld. Zelf nuanceert hij het liever. “Uiergezondheid is een samenspel van factoren. Zo fok je er bijvoorbeeld ook wat op dat de melk niet te los in het uier hangt. En we lopen ’s morgens en in de avond langs de boxen, zodra we de koeien in de wachtruimte hebben.”

Optimaal koecomfort

Regelmatig instrooien is ook één van de focuspunten. Meestal plant Jeroen het zo dat dit samenvalt met melkerstijd. Dat vult een stuk eenvoudiger bij en scheelt koeien omjagen. Twee keer per week worden de ligboxen ververst. De drogen krijgen één keer in de week nieuw strooisel. “De koeien blijven schoon en hebben geen kale hakken. Ze staan goed op en liggen minder melk uit”, zo merkt hij. “Kijk je ook bij andere bedrijven die dit doen, dan is de conclusie makkelijk te trekken. Voor de koe is dit het allerbeste!”

Eenvoudig strooisel maken

Ook voor de boer zijn er duidelijke voordelen te noemen. “Gescheiden mest is één van de goedkoopste opties: je hebt geen externe materialen meer nodig en strooit wanneer het uitkomt.” Toen zaagsel een aantal jaren geleden flink duurder werd, werd de knoop doorgehakt voor een mestscheider. Achter de stal staat de machine op een keerwand. Vrij bescheiden qua formaat, maar zeer betrouwbaar en praktisch.

Constante productie

“Het is heel makkelijk: je hebt alleen stroom nodig”, is zijn conclusie. “Zet ik ‘m ’s avonds aan, dan kan ik ’s morgens instrooien. Het is meteen vers en alles ligt er weer netjes bij.” Die zekerheid komt met name door het homogeen houden van de mest. “Het is essentieel. We hebben twee putten die met elkaar in verbinding staan. Mix je niet dagelijks, dan trek je aan één kant alle dunne eruit en blijft de dikke zitten.” Zo koos hij ook voor een elektrische mestmixer, die automatisch elke dag draait. “Daarmee blijft de capaciteit van de scheider gelijk.”

Het is dat mest uitrijden momenteel weinig zin heeft. Anders zou Jeroen in deze tijd met dunne fractie injecteren. Onder de voergang en de technische ruimte heeft hij hiervoor 1.100 kuub opslag geregeld. “Vroeger zag je overal strepen met zaagsel liggen. Nu neemt de bodem het veel beter op en gaat het werk gewoon makkelijker.” Daardoor komt ook de loonwerker graag langs om mest te halen voor het sleepslangen. Voorlopig zit er alleen niks anders op dan wachten tot er een goede regenbui over het land trekt.